วันที่ 26 มิ.ย. 69 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ภาพข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊กชื่อ หมอเจด เผยว่า ปวดหัว มึน หรือสมองตื้อ ไม่ได้แปลว่าเป็น Stroke ทุกครั้งครับ ส่วนใหญ่ยังเกิดจากพักผ่อนน้อย ไมเกรน ความเครียด น้ำตาลตก หรือปัญหาหูชั้นในได้ แต่สิ่งที่ต้องระวังคืออาการที่ เกิดขึ้นทันทีทันใด และมาพร้อมความผิดปกติของหน้า แขนขา การพูด การมองเห็น หรือการทรงตัว เพราะ Stroke ไม่ได้มีแค่ปากเบี้ยวแขนอ่อนแรงแบบที่หลายคนจำกัน บางรายเริ่มด้วยเดินเซ เห็นภาพซ้อน หรือปวดหัวรุนแรงแบบไม่เคยเป็นมาก่อน ถ้ายังมัวแต่นอนรอดู อาจเสียเวลารักษาที่สำคัญไปครับ
1️. ปวดหัวขึ้นมารุนแรงทันที ไม่เหมือนทุกครั้งที่ผ่านมา ปวดหัวจาก Stroke มักไม่ใช่ปวดตื้อ ๆ เป็นประจำมาหลายเดือนครับ แต่เป็นอาการปวดที่มาเร็ว รุนแรงผิดปกติ หรือปวดที่สุดเท่าที่เคยเป็น โดยเฉพาะถ้ามีอาเจียน คอแข็ง ซึมลง เดินเซ หรือแขนขาอ่อนแรงร่วมด้วย แบบนี้อย่ากินยาแล้วเข้านอน ต้องไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเกี่ยวกับหลอดเลือดสมองแตกหรือความผิดปกติรุนแรงในสมองได้ครับ
2️. มึนหรือเวียนหัวแบบทันที แล้วเดินเซ ทรงตัวไม่ได้ เวียนหัวอย่างเดียวพบได้บ่อยและส่วนใหญ่อาจไม่ใช่ Stroke ครับ แต่ถ้าอยู่ ๆ บ้านหมุน เดินไม่ตรง ล้มง่าย แขนขาไม่ประสานกัน หรือยืนไม่ได้ โดยเฉพาะถ้ามีภาพซ้อน พูดไม่ชัด หรือชาร่วมด้วย ต้องคิดถึง Stroke ไว้ก่อน อย่าเหมาว่าเป็นน้ำในหูไม่เท่ากันทุกครั้ง เพราะ Stroke บริเวณก้านสมองหรือสมองน้อยอาจแสดงด้วยการเสียการทรงตัวเด่นกว่าปากเบี้ยวครับ
3️. สมองตื้อทันที พูดผิด ฟังไม่เข้าใจ หรือสับสน ถ้าอยู่ ๆ พูดไม่ชัด นึกคำไม่ออก พูดเป็นคำแปลก ๆ ฟังคนอื่นแล้วไม่เข้าใจ หรือสับสนว่าตัวเองอยู่ที่ไหน แบบนี้ไม่ใช่แค่สมองล้าครับ ยิ่งเกิดขึ้นกะทันหันยิ่งต้องรีบ เพราะอาจเป็นสมองส่วนที่ควบคุมภาษาและความเข้าใจขาดเลือด อย่ารอให้พูดไม่ได้ทั้งหมดก่อน การพูดผิดเพียงเล็กน้อยแต่ไม่เหมือนเดิมก็มีความหมายครับ
4️. หน้าเบี้ยว แขนหรือขาอ่อนแรงข้างเดียว ลองให้ยิ้ม ยกแขนทั้งสองข้าง และพูดประโยคสั้น ๆ ครับ ถ้ามุมปากตก แขนข้างหนึ่งยกไม่ขึ้นหรือค่อย ๆ ตกลง ชาหรืออ่อนแรงครึ่งซีก และพูดไม่ชัด ให้คิดถึง Stroke ทันที ไม่ต้องรอดูว่าจะหายเองหรือไม่ เพราะยิ่งสมองขาดเลือดนาน เซลล์สมองก็ยิ่งเสียหายมากขึ้นครับ
5️. ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นขึ้นมาทันที บางคนไม่มีอาการปวดหัวหรือแขนอ่อนแรงเลย แต่อยู่ ๆ ตามัว เห็นภาพซ้อน ลานสายตาหายไปบางส่วน หรือมองไม่เห็นข้างหนึ่ง อาการแบบนี้ก็เป็นสัญญาณ Stroke ได้ครับ อย่ารีบคิดว่าแว่นไม่พอดีหรือตาล้า โดยเฉพาะถ้าเกิดทันทีและไม่เคยเป็นมาก่อน ต้องตรวจด่วนครับ
6️. อาการหายเองในไม่กี่นาที ก็ยังอันตราย บางคนปากเบี้ยว แขนอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัดอยู่ไม่กี่นาทีแล้วกลับเป็นปกติ จึงคิดว่าไม่เป็นอะไร แบบนี้อาจเป็น TIA หรือภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวครับ อาการหายไม่ได้แปลว่าปลอดภัย แต่เป็นสัญญาณเตือนว่าหลอดเลือดมีปัญหาและ Stroke จริงอาจตามมาได้ ต้องไปโรงพยาบาลทันทีเหมือนกันครับ
จำง่าย ๆ ด้วยหลัก B.E. F.A.S.T.
B – Balance: เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ หรือเวียนหัวขึ้นมาทันที
E – Eyes: ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือการมองเห็นหายไป
F – Face: ยิ้มแล้วหน้าเบี้ยว มุมปากตก
A – Arm: แขนหรือขาอ่อนแรง ชา โดยเฉพาะข้างเดียว
S – Speech: พูดไม่ชัด พูดผิด หรือฟังไม่เข้าใจ
T – Time: ถ้ามีแม้เพียงข้อเดียว ให้จำเวลาที่เริ่มอาการและโทร 1669 ทันทีครับ
ระหว่างรอรถพยาบาล อย่าป้อนน้ำ อาหาร ยาแอสไพริน หรือยาลดความดันเอง เพราะเรายังไม่รู้ว่าเป็นหลอดเลือดสมองตีบหรือแตกครับ และไม่ควรขับรถไปเองถ้าอาการชัด เพราะอาการอาจแย่ลงระหว่างทาง สิ่งสำคัญที่สุดคือแจ้งเวลาที่เริ่มมีอาการหรือเวลาครั้งสุดท้ายที่ยังปกติให้ทีมแพทย์ทราบครับ
ปวดหัวบ่อยหรือมึนเรื้อรังไม่ได้แปลว่าเป็น Stroke เสมอไป แต่ Stroke มักเตือนด้วยคำสำคัญคือ “เกิดขึ้นทันที” “ผิดจากเดิม” และ “มีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย” ครับ ถ้าอยู่ ๆ หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดผิด เห็นภาพซ้อน เดินไม่ได้ หรือปวดหัวรุนแรงผิดปกติ อย่ารอดู อย่านอนพัก และอย่าขับรถไปเอง โทร 1669 ทันที เพราะเรื่องนี้ช้าเพียงไม่กี่นาทีก็มีผลต่อสมองและการฟื้นตัวได้ครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ