โรคหลอดเลือดสมอง เป็นภาวะที่มักเกิดจากความเสื่อมของหลอดเลือด ซึ่งนำไปสู่การตีบ ตัน และแตกในที่สุด แม้หลายคนจะมีความเข้าใจผิดว่าโรคนี้จะเกิดขึ้นเฉพาะกับคนมีอายุหรือผู้สูงวัยเท่านั้น แต่ข้อเท็จจริงในปัจจุบันกลับพบว่า กลุ่มคนอายุน้อยกำลังเป็นโรคหลอดเลือดสมองกันมากขึ้นจนน่าตกใจ ตามข้อมูลทางสุขภาพระบุว่า ความเสี่ยงของการเกิดโรคหลอดเลือดสมองจะเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัวในผู้ที่มีอายุมากกว่า 45 ปีขึ้นไป และมากกว่าร้อยละ 70 ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองทั้งหมด มักพบในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีช่วงอายุมากกว่า 65 ปี
อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันพบว่าโรคหลอดเลือดสมองไม่ได้เป็นโรคของผู้สูงอายุเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่กลับพบในกลุ่มคนอายุน้อยตั้งแต่ช่วงอายุ 18 ถึง 55 ปี เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งมีปัจจัยเสี่ยงสำคัญหลายประการที่ส่งผลให้คนวัยนี้มีโอกาสเกิดโรคได้มากกว่าคนทั่วไป การตระหนักรู้และสังเกตความผิดปกติของร่างกายจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม
1.ภาวะอ้วนลงพุง (Abdominal Obesity)
เป็นปัจจัยเสี่ยงที่พบมากที่สุดเป็นอันดับแรกโดยสัมพันธ์กับโอกาสการเกิดโรคหลอดเลือดสมองถึง 66% ทั้งนี้ คำนวณมากจาก Waist-to-Hip Ratio (WHR) โดยมีวิธีการวัด คือ เอาเส้นรอบเอวที่วัดตรงระดับสะดือ หน่วยเป็น นิ้ว มาหารกับ เส้นรอบสะโพก ที่วัดตรงระดับปุ่มกระดูกต้นขาโดยนำค่าที่ได้มาเทียบกับสัดส่วนแยกตามเพศ หากเป็นเพศชาย ได้ค่ามากกว่าหรือเท่ากับ 0.93 เพศหญิง ได้ค่ามากกว่าหรือเท่ากับ 0.86 จะถือว่ามีภาวะอ้วนลงพุง
2. การสูบบุหรี่
เนื่องจากการสูบบุหรี่ทำให้เพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจ เพิ่มความดันโลหิตสูง ดังนั้น การสูบบุหรี่เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดแดงแข็ง ซึ่งเป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมองและโรคหลอดเลือดหัวใจตามมาได้
3.การไม่ออกกำลังกาย
การออกกำลังกายที่เหมาะสม คือ การออกกำลังกายอย่างต่อเนื่องมากกว่า 30 นาทีต่อครั้ง เป็นจำนวนมากกว่า 5 ครั้งภายใน 1 สัปดาห์ แต่ก็อาจจะไม่ใช่ทุกคนที่สามารถหาเวลาออกกำลังกายได้อย่างสม่ำเสมอ หากสามารถหาเวลาออกกำลังกายเพียง 20-30 นาที จำนวน 3 ครั้ง/สัปดาห์ ก็ทำให้มีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคหลอดเลือดสมองน้อยกว่ากลุ่มที่ไม่ออกกำลังกายเลย หรือกลุ่มคนที่เดินน้อยกว่า 1 ไมล์ต่อวัน (ประมาณ 1.6 กม. หรือประมาณ 2,000 ก้าว/วัน) เพราะมีงานวิจัยที่พบว่า การที่ร่างกายของเราขยับน้อยในแต่ละวันนั้น มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้ถึง 48% โดยพบมากขึ้นในเพศหญิงถึง 50% และ 47%ในเพศชาย
4.ความดันโลหิตสูง
ภาวะความดันโลหิตสูงเป็นเหมือนผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องจาก 3 สาเหตุแรก ไม่ว่าจะเป็น ภาวะอ้วนลงพุง การสูบบุหรี่ การไม่ออกกำลังกาย ปัจจัยเหล่านี้ล้วนแล้วแต่ทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตสูงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และเป็นปัจจัยเสี่ยงอันดับต้นๆ ของสาเหตุการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง ไม่ว่าจะเป็น เส้นเลือดสมองตีบหรือแตก
โดยมีวิจัยที่พบว่า โรคความดันโลหิตสูง มีความสัมพันธ์กับภาวะโรคหลอดเลือดสมองสูงถึงประมาณ 47% ในปัจจุบันพบว่า คนไทยเป็นโรคความดันโลหิตสูงกันเร็วขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่อายุยังน้อย คือ ช่วงวัย 30-45 ปี การรักษาด้วยยา เพื่อช่วยลดความดันโลหิตจะสามารถลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้ถึง 30% และสามารถลดอัตราการเสียชีวิตได้ถึง 21% ถึงอย่างนั้นสิ่งที่น่ากังวลมากกว่า คือ คนส่วนมากไม่ค่อยทราบว่าตนเองเป็นโรคความดันโลหิตสูง และมีส่วนน้อยประมาณ 1 ใน 3 ของจำนวนผู้ป่วยเท่านั้น ที่สามารถควบคุมความดันโลหิตสูงของตนเองให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมได้
จะเห็นได้ว่า ทั้ง 4 ปัจจัยนี้ เป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองที่สำคัญมาก และสามารถเกิดได้กับทุกคน ไม่จำเป็นต้องเป็นคนอายุมาก ดังนั้น โรคหลอดเลือดสมอง จึงไม่ใช่เรื่องที่ไกลตัว และอย่าประมาท เพราะคิดว่าโรคนี้เป็นโรคของผู้สูงอายุเท่านั้น